Kurumsal Varlık Bilinci ve ISO 55000 Yaklaşımı

Bu yazıda sizlere birçok ülkede çok uygulaması olan ancak Türkiye’de bilinirliği yeni yeni artan bir sistemi ‘ISO 50000 Varlık Yönetim Sistemi’ni’ genel çerçevesi ile anlatmaya çalışacağım.

Varlık yönetimi anlayışı kurumsal varlık bilinci yaklaşımının tamamına işaret eden bir standardı gereklilik haline getirmiştir. Bu konuda uzmanlaşmış kuruluşların bir araya gelerek gerçekleştirdiği çalışmalar neticesinde, PAS 55 Varlık Yönetim Standardı BSI tarafından 2003 yılında yayınlanmıştır. 2008 yılında revize edilen standart, 2014 yılında ISO tarafından güncellenerek, ISO 55000 Varlık Yönetim Standartları serisi olarak yayına alınmıştır.

ISO 55000 standardı kapsamında, etkili bir kaynak yönetiminin oluşturulması, çalışması, iyileştirilmesi ve sürdürülmesi için şartnameler, gereksinimler ve yönergeler sağlayan kaynak yönetimi standardıdır. ISO 55000 standardı, kaynak yönetimi ve kaynak yönetimi sistemlerinin ve organizasyon yapısının uygulanması ve kullanımı için spesifikasyonlar sağlamaktadır.

Dünyanın her yerinde her toplum önemli bir varlık yönetimi sorunuyla karşı karşıyadır:

• Gelişmekte olan ekonomiler, anlık maksimum fayda sağlamak için en düşük maliyetli/en yüksek getirili yatırımları belirlemeye çalışırlar,

• Hızla gelişmekte olan ülkeler, altyapılarının yaşam döngüsü maliyetlerini anlamakla karşı karşıyadır,

• Daha gelişmiş ekonomiler, altyapılarının ömrünü uzatmanın ve iklim değişikliği gibi büyük küresel zorluklarla başa çıkmanın yollarını bulmaya çalışırlar.

‘Fiziksel Varlık’ derken neyi kastediyoruz?

Sözlük anlamı olarak ‘Varlık’ “Bir bireyin veya şirketin sahip olduğu ekonomik değeri olan herhangi bir şey” olarak tanımlanmıştır.,

Neden ‘Fiziksel’ varlık?

Bahsettiğimiz unsurlar arasında binalar, elektrik kabloları, su boruları, demiryolu hatları ve metro tünelleri gibi altyapı tesisleri ve petrol platformları, kimya tesisleri ve proses tesisi konveyörleri gibi endüstriyel varlıklar yer almaktadır.

Burada normal bağlamlarında bahsedilen finansal varlıklar, insan kaynakları veya kişisel varlıklardan bahsedilmemektedir.

Bunun yerine bu fiziksel varlıkları etkileyen fiziksel olmayan şeylerden bahsedilmektedir. (beceriler, veriler, sistemler ve yazılımlar)

Varlık Yönetimi Nedir, Ne Değildir?

Varlık Yönetimi:

• Fiziksel varlıkları cansız ve değişmeyen metal/plastik/beton yığınları olarak değil, çevrelerine tepki veren, değişen ve kullanımla birlikte normal olarak bozulan, giderek yaşlanan ve sonunda arızalanan/ çalışmayı bırakan/ölen nesneler ve sistemler olarak gören bir bakış açısıdır.

• Varlıkların bir yaşam döngüsüne sahip olduğunun kabul eder.

• Finans sektöründe çalışanlar için de mühendisler için olduğu kadar önemlidir.

• Varlık sahibi olmanın getirdiği riskleri anlamak ve yönetmekle ilgilidir.

Varlık Yönetimindeki Temel İlke ‘Bakış Açısı’

Bir kuruluş içinde, varlıklar üzerinde doğrudan yapılan çalışmaları o kuruluşun hedefleriyle uyumlu hale getirmeyi amaçlayan bir yaklaşımdır.

Belirli bir varlığa sahip olmanın riskini, o varlığı işleten kuruluşun hedefleriyle uyumlu hale getiren, bu riski dikkate alan ve ele alan bir disiplindir.

Varlık Yönetimi:

• Sadece bakım meselesi değildir. Bakım, varlıkların yönetiminin bir parçasıdır, aynı şekilde tasarım, tedarik, kurulum, devreye alma, işletme konularda dahil edilmelidir.

• Kalite yönetiminin yerini tutmaz.

• Varlık yönetiminde, diğer yönetim süreçleri gibi, titizliği sağlamak için bir kalite sürecinden geçirilerek incelenmelidir.

• Bir proje yönetim sistemi değildir.

• Sadece mühendisler için değil. Varlık sahibi olan veya varlıkları işleten bir şirkette çalışan herkesin ilgisini çekmesi gerekir. Buna satın alma, finans, personel, hizmet, planlama, tasarım, operasyonlar, yönetim, liderlik, pazarlama ve satış alanlarında çalışanlar da dahildir.

• Bu sadece bir muhasebe işlemi değil. Bir varlığın yıpranmasını ve dolayısıyla amortismanını anlamanıza yardımcı olsa da, kuruluşun her bölümü için ilgi çekici olmalıdır.

Varlık Yönetimi Neden Önemlidir?

Varlık yönetimi önemlidir, çünkü:

• İşletmelerinin toplam maliyetlerini azaltmayı amaçlar

• Varlık merkezli yatırımın sermaye maliyetlerini azaltır

• Varlıklarının işletme performansını iyileştirmeyi amaçlar (arıza oranlarını azaltmak, kullanılabilirliği artırmak)

• Varlıkların işletilmesinden kaynaklanabilecek potansiyel iş güvenliği, çevresel etkilerini azaltmayı amaçlar

• Kuruluşun itibarını korumayı ve geliştirmeyi amaçlar

• İşletme varlıklarıyla ilişkili yasal riskleri azaltmayı amaçlar

Uygulayıcılardan Beklentileri Nelerdir?

Problemin meydana geleceğini varsaymalı ve bunun sonucunda ortaya çıkacak kayıpları en aza indirmek için stratejiler geliştirmelisiniz.	Problemin ortaya çıkma fırsatını engelleyici stratejiler geliştirmelisiniz.	Problemin ortaya çıkma imkânı var ise olma olasılığını azaltmak için stratejiler geliştirmelisiniz.
Önleyici Bakım Shutdown Bakımı Kestirimci Bakım Tahribatsız Muayene Titreşim Analizi Yağ Analizi Termografi Motor Akım Analizi Toplam Üretken Bakım (TPM) Kritiklik Analizi Acil Durum Yönetimi Bilgisayarlı Bakım Yönetim Sistemi (CMMS) Temel Performans Göstergeleri (KPI) Risk Tabanlı Muayene Operatör Gözetimi Bakım Mühendisliği	Mühendislik / Bakım Standartları İstatistiksel Proses Kontrolü Yağlama Yönetimi Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması (HAZOP) Tehlike Tanımlama (HAZID) Arıza Modu Etki Analizi (FMEA) Tehlike ve İşletilebilirlik Çalışması (HAZOP) Kök Neden Analizi (RCA) Eğitim ve Beceri Geliştirme Kalite Yönetim Sistemleri Planlama ve Zamanlama Sürekli İyileştirme Tedarik Zinciri Yönetimi Standart Çalışma Prosedürleri (SOP'ler) Güvenilirlik Mühendisliği	Eğitim ve Beceri Geliştirme Büyük Boy / Küçük Boy Ekipman Daha Dayanıklı Yapı Malzemeleri Kişisel Koruyucu Ekipman (KKD) Ayırma / Ayrıştırma Kontrollü Atmosfer Ortamı (Örn: +/- basınç; ExProof ekipman)